Er is één ding dat ik door schade en schande heb geleerd: je gevoel over de snelheid van een website klopt meestal niet. Wat voor jou ‘lekker snel’ aanvoelt, kan voor iemand anders heel traag zijn. En wat gisteren nog soepel draaide, kan vandaag al stroperig worden. Daarom is meten zo belangrijk en aannemen nooit een goed idee.
Er is één ding dat ik door schade en schande heb geleerd: je gevoel over de snelheid van een website klopt meestal niet. Wat voor jou ‘lekker snel’ aanvoelt, kan voor iemand anders heel traag zijn. En wat gisteren nog soepel draaide, kan vandaag al stroperig worden. Daarom is meten zo belangrijk en aannemen nooit een goed idee.
Je kan bijvoorbeeld denken dat je site trager wordt door hosting, maar negen van de tien keer zit het ergens anders: een log script, een niet-gecachete query, of een te zwaar beeldformaat. Zonder meetgegevens blijf je raden. En raden leidt meestal tot verkeerde optimalisaties.
Van gevoel naar feit
Het probleem is dat veel teams performance pas serieus meten als er klachten binnenkomen. Tot die tijd is ‘het zal wel goed zijn’ de standaard. Maar performance is geen momentopname, het is een continu proces. Een nieuwe module, een thema-update of een marketingtag kan seconden toevoegen aan de laadtijd.
Dus test regelmatig. Niet één keer, maar structureel. Maak performance onderdeel van je routine, net als back-ups of updates. Zo zie je niet alleen wat er verandert, maar ook wanneer het veranderde.
Tools die het verschil maken
Er zijn genoeg tools die je helpen meten in plaats van gokken.
WebPageTest is een klassieker: je voert je URL in en krijgt een compleet overzicht van wat er tijdens het laden gebeurt, van DNS-resolutie tot TTFB (time to first byte) en LCP (largest contentful paint). Vooral die laatste twee zeggen veel over hoe snel de gebruiker echt iets ziet.
Blackfire gaat dieper. Dat is een profiler die laat zien waar de tijd in de servercode blijft hangen. Je kan precies zien welke functies of databasequeries de boel vertragen. Handig als je met Drupal of Symfony werkt, want dan kun je heel gericht bijsturen.
New Relic kijkt over de hele stack heen: PHP, database, caching, externe API’s. Je ziet niet alleen de laadtijd, maar ook trends over dagen of weken. Daarmee ontdek je langzaam groeiende problemen voordat gebruikers ze merken.
De data wijst zelf waar het probleem zit.
Niet één keer, maar altijd
Een veelgemaakte fout is denken dat je na één optimalisatieronde klaar bent. Dat is een beetje alsof je de olie in je auto vervangt en dan besluit dat onderhoud voortaan overbodig is.
Nieuwe code, grotere afbeeldingen, een drukke campagne: het beïnvloedt allemaal de snelheid. Zonder monitoring merk je pas dat er iets mis is als Google je ranking laat zakken of bezoekers afhaken.
Daarom: blijven meten. Stel thresholds in, maak rapportages, automatiseer tests als het kan. Tools zoals Lighthouse CI of WebPageTest API kun je zelfs in je CI/CD-pipeline laten draaien, zodat je bij elke release weet of de site sneller of trager is geworden.
Je kan het zo gek maken als je wilt, maar het belangrijkste is: houd het structureel. Eén meetmoment per maand is al beter dan willekeurige incidenten.
Wat meten oplevert
Regelmatig meten verandert niet alleen hoe je problemen opspoort, maar ook hoe je denkt. Je gaat verbanden zien: hoe de laadtijd stijgt tijdens campagnes, hoe Redis of CDN’s het verschil maken, en hoe sommige modules nauwelijks invloed hebben terwijl je dacht van wel.
Het dwingt tot nuchterheid. Je leert wat echt werkt en wat alleen maar goed ‘voelt’. En dat maakt performance veel minder geheimzinnig, maar gewoon een beheersbaar onderdeel van je werk.
Meten is rust
Meten geeft rust. Niet omdat alles ineens perfect is, maar omdat je grip krijgt. Je hoeft niet meer te raden of je site snel genoeg is, je wéét het.
En dat is precies waarom meten belangrijker is dan aannemen.